نحوه تحرير و نگهداري دفاتر قانوني/ حسابداری سانیران
بر طبق ماده 11:
مودياني كه دفتر روزنامه و كل نگهداري مينمايند و یا مجاز به نگهداري دفاتر مشاغل (دفتر درآمد و هزينه) اند، بايد كليه معاملات و ساير رويدادهاي مالي و محاسباتي، هرگونه درآمد و هزينه و خريد و فروش داراييهاي قابل استهلاك خود را طبق مقررات اين آيين نامه حسب مورد در دفاتر مربوط ثبت كنند ولو آنكه براي نگهداري حسابها از ماشينهاي الكترونيكي و كارتهاي حساب استفاده شود.
تبصره:
اشتباهات حسابداري در صورتي كه بعداً در اثناء عمليات سال مربوطه مورد توجه واقع و بر پايه استانداردهاي حسابداري در دفاتر همان سال اصلاح و مستندات آن ارايه شود، به اعتبار دفاتر خللي وارد نخواهد كرد.
بر طبق ماده 12:
موديان مجاز به نگهداري دفتر مشاغل ميتوانند تمام يا قسمتي از درآمد و هزينههاي مشابه روزانه را تحت يك شماره رديف در دفتر ثبت نمايند.
مشروط بر اينكه در ستون شرح دفتر، نوع و تعداد آنها را قيد و اگر متكي به اسناد و مدارك باشد، مشخصات آن را نيز در ستون مزبور، درج نمايند.
در صورتي كه اقلام درآمد و هزينه خريد و فروش داراييهاي قابل استهلاك متكي به اسناد و مدارك باشد، موديان مذكور باید پس از ثبت موارد در دفتر مشاغل، اسناد و مدارك مربوطه را به ترتيب شماره رديف دفتر و به نحوي كه براي رسيدگي ماموران مالياتي قابل استفاده باشد، نگهداري نمايند.
بر طبق ماده 13:
در مواردي كه دفاتر روزنامه و كل نگهداري ميشود، كليه معاملات و ساير رويدادهاي مالي و محاسباتي مربوط در موارد نگهداري دفاتر مشاغل، درآمد و هزينهها و خريد و فروش داراييهاي قابل استهلاك بايد در همان روز انجام، حسب مورد در دفاتر روزنامه يا مشاغل ثبت گردد.
تبصره 1:
تاريخ مذكور در مدارك يا فاكتور فروش يا خريد و … ملاك قطعي تأخير تحرير شناخته نميشود و هرگاه انجام و ختم اين گونه اعمال با توجه به روش و طرز كار موسسه، تابع تشريفات و طي مراحلي باشد، تا موضوع آمادۀ براي ثبت در دفتر مربوطه شود، فاصله بين تاريخ فاكتور يا مدارك و روز آماده شدن آن براي ثبت در دفتر تاخير ثبت تلقي نخواهد شد.
تبصره 2:
تاخير در تحرير عمليات در صورتي كه به منظور سوء استفاده نباشد تا 15 روز به تشخيص اداره امور مالياتي و بيش از آن به تشخيص هيات 3 نفري موضوع بند 3 ماده 97 قانون مالياتهاي مستقيم مصوب 66/12/03 و اصلاحيه هاي بعدي به قانوني بودن دفاتر خللي وارد نخواهد شد.
تبصره 3:
در مواردي كه دفاتر موضوع اين آييننامه توسط مقامات قضايي يا ساير مراجع قانوني از دسترس مودي خارج شود و صاحب دفتر از تاريخ وقوع اين امر حداكثر ظرف سي روز دفاتر جديد امضاء، پلمپ و عمليات آن مدت را در دفاتر جديد ثبت كند، تأخير ثبت عمليات در اين مدت به اعتبار دفاتر خللي وارد نخواهد كرد.
تبصره 4:
تأخير ثبت دفاتر در مورد اشخاص حقوقي جديد التأسيس از تاريخ ثبت شخص حقوقي و در مورد ساير اشخاص از تاريخ شروع فعاليت تا سي روز مجاز خواهد بود.
بر طبق ماده 14:
كليه عمليات ثبت شده در دفاتر روزنامه هر ماه بايد حداكثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر كل نقل شود.
بر طبق ماده 15:
موسساتي كه داراي شعبه هستند، مكلفند با توجه به روشهاي حسابداري خود خلاصه عمليات شعبه يا شعب خود را در صورتي كه داراي دفاتر پلمپ شده باشند، حداقل سالي يك بار (تا قبل از بستن حسابها) و در غير اينصورت ماه به ماه در دفاتر مركز موسسه ثبت كنند.
بر طبق ماده 16:
امضا و پلمپ دفاتر ضمن سال مالي مشروط بر اينكه تا تاريخ امضاء و پلمپ هيچگونه عمل مالي و پولي صورت نگرفته باشد و همچنين تأخير امضاء پلمپ تا حد مجاز مقرر در تبصرههاي 3 و 4 مادۀ 13 اين آيين نامه در مورد دفتر روزنامه يا حسب مورد دفتر مشاغل و ماده 14 اين آيين نامه در مورد دفتر كل، به اعتبار دفاتر خللي وارد نخواهد كرد.
بر طبق ماده 17:
مؤدياني كه از سيستمهاي الكترونيكي استفاده مينمايند، موظفند، حداقل ماهي يك بار خلاصۀ عمليات داده شده به ماشينهاي الكترونيكي را در دفتر روزنامه يا مشاغل حسب مورد ثبت و حداكثر ظرف مهلت تعيين شده در ماده 14 اين آييننامه به دفتر كل منتقل كنند، علاوه بر اين به منظور تسهيل رسيدگي بايد آيين نامهها يا دستورالعملهاي كار ماشين و برنامههاي آن و نحوۀ كار با نرم افزارهاي مالي مورد استفاده را در اختيار مأموران رسيدگي قرار دهند.