صورتهای مالی/ صورت سود و زيان
صورت سود و زیان یکی از صورتهای مالی مهم است که نتیجۀ فعالیتهای مالی یک واحد اقتصادی را در طی یک دورۀ مالی نشان میدهد.
به عبارت دیگر، صورت سود و زيان بيانگر نتايج عمليات مؤسسه طی یک دوره مالی میباشد. برای اندازه گيری نتايج عمليات یک مؤسسه بايد درآمدها و هزينههای یک دوره مالی با هم مقابله شوند.
به گزارشی كه مقابلۀ درآمدها و هزينههای یک دوره مالی در آن صورت میگيرد صورت سود و زيان گفته میشود.
صورت سود و زيان از روی تراز آزمایشی اصلاح شده، تهيه میشود.
در صورت سود و زيان، ابتدا درآمدها نوشته میشود و سپس هزينه ها از آنها كسر میگردد. با كسر هزينه ها از درآمدها، سود(زیان) مؤسسه به دست میآيد.
نحوۀ تهيۀ صورت سود و زيان را با ارائه یک مثال توضيحمیدهيم.
مثال 1: تراز آزمایشی مؤسسه خدماتی بهار در پايان سال 1388 بشرح زير در دست است:
در بالای صورت سود و زيان به ترتيب نام مؤسسه، عنوان صورت مالی، یعنی ((صورت سود و زيان)) و در نهايت دورۀ مالی مربوط به صورت سود و زيان نوشته میشود. در متن صورت سود و زيان نیز، ابتدا درآمدها و بعد هزينه ها نوشته میشوند.
نهايتاًً در پايان صورت سود و زيان سود مؤسسه، كه مابه التفاوت درآمدها و هزينه هاست، درج میگردد. گفتنی است در استانداردهای حسابداری، ارائۀ طبقه بندی مفصلی از صورت سود و زيان ارائه مینماید که جهت رعایت اختصار از توضیح آن در اینجا خودداری میشود.
به طور کلی، در صورت سود و زیان، درآمدها و هزینه ها درج میگردد و با کسر هزینه ها از درآمدها، سود (زیان) مؤسسه محاسبه و گزارش میشود.
لذا صورت سود و زیان، نتایج عملیات مؤسسه را طی یک دوره مالی نشان میدهد. بنابراین، صورت سود و زیان به مثابۀ فیلمی است که از عملیات مالی مؤسسه طی دوره مالی ضبط شده باشد.
به همين جهت است که در بالای صورت سود و زیان نوشته میشود، برای دوره مالی منتهی به ((29/12/**13))
زمانی که جمع هزینه های مؤسسه از جمع درآمدهای آن بیشتر باشد، نتیجۀ عملیات مؤسسه به زیان منجر میشود. در این حالت، به جای درج ((سود خالص)) در صورت سود و زیان، باید از عبارت ((زیان خالص)) استفاده شود. برای تشریح این موضوع به مثال زیر توجه نمائید:
مثال 2: اطلاعات زیر از دفاتر مؤسسه رهیاب در پایان سال 1386 به دست آمده است:
درآمد ارائۀ خدمات 588,000 ریال
هزینۀ حقوق و مزایای کارکنان 380,000 ریال
هزینۀ آب و برق و تلفن 110,000 ریال
هزینۀ اجاره ساختمان 120,000 ریال
هزینه های متفرقه 80,000 ریال
. مطلوب است تهیه صورت سود و زیان مؤسسۀ رهیاب برای سال مالی 1386
لازم به توضیح است که صورت سود و زیان ارائه شده، یک شکل از صورت سود و زیان بسیار ساده و طبقه بندی نشده میباشد که در مؤسسات خدماتی تهیه می شود.