تخفیفات و برگشت از فروش کالا
1- تخفیف تجاری
آنچه که در معاملات مربوط به خرید و فروش کالا برای خریدار به صورت تخفیف تجاری خرید انجام میگيرد، برای فروشنده تخفیفات تجاری فروش تلقی میشود. لذا تخفیف تجاری فروش عبارت است از کاهش در قیمت کالا نسبت به قیمت رایج آن که از جانب فروشنده به خریدار داده می شود. تخفیف تجاری معمولاً به صورت درصدی از قیمت کالا تعیین و محاسبه می شود. تخفیف تجاری معمولاً برای خریدهای عمده در نظر گرفته میشود. ضمناً تخفیفی که براثر چانه زنی خریدار در نظر گرفته می شود نیز نوعی تخفیف تجاری می باشد. که به آن تخفیف توافقی نیز میگویند. در دفاتر حسابداری فروشنده نیز اثرات تخفیف تجاری ثبت نمی گردد. برای تشریح این موضوع به مثال زیر توجه نمايید.
مثال 11 : مؤسسۀ بازرگاني حميدی در تاريخ 2 /3/ 81 تعداد 30 دستگاه تلویزیون به صورت نقد به فروش رساند. مؤسسۀ بازرگانی حميدی برای خریدارانی که بیشتر از 10 دستگاه تلویزیون خریداری نمایند، مبلغ 3 درصد تخفیف تجاری در نظر مي گیرد. لذا در این معامله، قیمت هر یک از تلویزیون های فروخته شده که320,000 ریال تعیین شده بود، با احتساب 3 درصد تخفیف به مبلغ هر دستگاه 310,400 ریال محاسبه و از خریدار دریافت گردید. این رويداد به صورت زير در دفتر روزنامۀ مؤسسه حميدی ثبت مي شود:
تخفیف تجاری معمولاً در فاکتور لحاظ میشود و اثرات آن در دفاتر حسابداری ثبت نمیگردد.
2- تخفیف بابت معیوب بودن کالا و برگشت بخشی از کالای فروش رفته
هنگام معیوب بودن کالای مورد معامله و یا عدم مطابقت کالا با نمونه، خریدار میتواند تمام یا بخشی از کالا را به فروشنده برگشت بدهد و یا بابت آن تخفیفی از فروشنده دریافت نماید. تخفیفی که در این موارد در نظر گرفته میشود تخفیف بابت عیب میگویند. در دفاتر فروشنده، برگشت کالا و تخفیف بابت عیب هر دو در یک حساب به نام (( برگشت از فروش و تخفیفات )) در دفاتر فروشنده ثبت مي شوند. لازم به ذکر است که ماهیت حساب برگشت از فروش و تخفیفات بدهکار می باشند. برای تشریح این موضوع به مثال زیر توجه نمایید:
مثال 12 : مؤسسۀ بازرگاني حميدي در تاريخ 17 /3/ 81 مبلغ 9,800,000 ریال کالا به صورت نسیه به فروش رساند.در تاریخ 21/ 3/ 81 خریدار 1,300,000 ریال از کالای خریداری شده را به مؤسسه برگشت داد و با توافق طرفین، مبلغ 240,000 ریال تخفیف نیز بابت معیوب بودن بخشی از کالا در نظر گرفته شد. این رويداد به صورت زير در دفتر روزنامه مؤسسۀ حميدی ثبت مي شود:
برگشت کالای فروش رفته و تخفیف بابت معیوب بودن کالا هر دو در یک حساب به نام (( برگشت از فروش و تخفیفات )) در دفاتر فروشنده ثبت مي شوند.
3- تخفیف بابت واریز وجه زودتر از موعد تعیین شده (تخفیفات نقدی فروش)
همانطور که در قسمت تخفیفات تجاری خرید توضیح داده شد، برخی مواقع، در خرید و فروش نسیه کالا، مدت زمان مشخصی برای پرداخت وجه معامله تعیین میشود و طرفین توافق ميکنند که اگر خریدار وجه مورد نظر را ظرف مهلت مشخصی پرداخت کند، برای او درصدی از مبلغ کالا به صورت تخفیف در نظر گرفته شود. تخفیفی که در این موارد در نظر گرفته میشود، در دفاتر فروشنده به عنوان تخفیفات نقدی فروش ثبت میشود. برای تشریح این موضوع به مثال زیر توجه نمایید:
مثال 13 : مؤسسۀ بازرگاني حميدی در تاريخ 1/ 4/ 81 مبلغ 6,200,000 ریال کالا با شرط نسیۀ 50 روزه، 3 درصد تخفیف اگر تا 10 روز پرداخت شود (ن/50- 10/3)، به فروش رساند. خریدار به منظور استفاده از این تخفیف، در تاریخ 81/4/10 مبلغ کالای مذکور را به صورت نقد مؤسسۀ بازرگاني حميدی پرداخت کرد. این رویدادها به صورت زیر در دفتر روزنامۀ مؤسسه حميدی ثبت می گردد:
با اين توضیح که اگر خریدار وجه مورد نظر را ظرف مهلت تعیین شده جهت استفاده از تخفیف، که در این مثال 10 روز است، پرداخت نکند، نمیتواند از تخفیف استفاده نماید و باید کل مبلغ خرید را تا مدت تعیین شده پرداخت نماید. بنابراین اگر خریدار وجه خرید مورخ 81/4/1 را تا تاریخ 81/4/11 به مؤسسۀ بازرگاني حميدی پرداخت نکند، نمیتواند از تخفیف در نظر گرفته شده برخوردار شود. در این حالت باید وجه کالا را حداکثر تا تاریخ 81/5/11 به طور کامل پرداخت کند. با این توضیحات فرض کنید خریدار، وجه کالا را در 81/5/11 به مؤسسه بازرگاني حميدی پرداخت کرده باشد، در این حالت، رویدادهای فوق به صورت زیر در دفتر روزنامه مؤسسه بازرگاني حميدي ثبت مي گردد:
بهتخفیفی که بابت پرداخت وجه زودتر از موعد تعیین شده در نظر گرفته میشود تخفیف نقدی میگويند.
تخفیف نقدی در دفاتر فروشنده در حساب (( تخفیفات نقدی فروش )) ثبت مي شود.