4 – روش اولين صادره از آخرين وارده (LIFO)
در روش اولين صادره از آخرين وارده (LIFO) فرض بر اين است كه فروش هاي دوره مالي از آخرين خريدهاي دوره مالي به عمل آمده است.
بنابراين موجودي كالاي پايان دوره از محل موجودي كالاي اول دوره و اولين خريدهاي دورهاست.
به عبارت ديگر در اين روش فرض ميشود هر كالايي كه زودتر خريداري شده ديرتر به فروش رسيده است،
بنابراين، آن مقدار از كالاها كه در پايان دوره باقي مانده است از محل موجودي كالاي اول دوره و اولين خريدهاي دوره است.
پس، روش LIFO را دقیقاً مي توان برعکس روش FIFO دانست.
اينك نحوه محاسبۀ بهاي تمام شدۀ موجودي كالاهاي پايان دوره شركت سپيدار با استفاده از روش اولين صادره از آخرين وارده تشريح ميگردد.
همانطور كه اشاره شد در روش LIFO فرض مي شود كه کالای فروش رفته از محل آخرین خریدهای سال مي باشد.
لذا 300 کیلو از 550 کیلو کالای فروش رفته شرکت سپیدار از محل خرید 25 دی ماه و 250 کیلوی بقیه از محل خریدهای 14 شهریور مي باشد. بنابراین بهای تمام شده کالای فروش رفته شرکت در سال 1388 به صورت زیر محاسبه مي شود:
635,000 = (1100 ×250)+ (1200 ×300) = بهای تمام شده کالای فروش رفته
با توجه به توضیحات فوق، در روش LIFO موجودي كالاي پايان دورۀ شرکت سپیدار از محل موجودي كالاي اول دوره و اولين خريدهاي دوره خواهد بود.
لذا از 350 كیلو كالاي پايان دوره شركت سپيدار 200 كیلوي آن از خريدهاي اول ارديبهشت و بقيه آن ، يعني 150 كیلو گرم ، از محل خريدهاي 14 شهريور تعيين ميشود. لذا 200 كیلوگرم را به بهاي تمام شده یک واحد كالاي خريداري شده در اول ارديبهشت ضرب ميكنيم و 150 كیلوگرم را نيز به بهاي تمام شده یک واحد كالاي خريداري شده در 14 شهريور ضرب ميكنيم تا بهاي تمام شده موجودي كالاهاي پايان دوره تعيين گردد.
373,000= (1100 × 150)+ (1040× 200) = بهای تمام شدۀ موجودی کالای پایان دوره
لذا بهاي تمام شدۀ كالای فروش رفتۀ شركت سپيدار در سال 1388 ، با استفاده از روش اولين صادره از آخرين وارده ،
635,000 ریال و بهاي تمام شده موجودي كالاهاي پايان دوره شرکت 373,000 ريال تعيين ميشود.
همانطور كه قبلاً نيز بيان گرديد، مطابق استانداردهاي حسابداري ايران، استفاده از روش اولين صادره از آخرين وارده مجاز نيست و توصيه مي گردد. بلكه مطابق استانداردهاي مزبور باید براي محاسبه بهاي تمام شده موجودي مواد و كالا یکی از روشهای « شناسائي ويژه» ، « اولين صادره از اولين وارده » یا «ميانگين موزون » مورد استفاده قرار بگیرد
گردش فرضی کالا در روش لايفو(LIFO) را به صورت زیر مي توان نشان داد:
در روش LIFO فرض بر این است که کالائی که دیرتر وارد شده زودتر خارج مي شود.
روش اولين صادره از آخرين وارده LIFO فرض بر اين است كه هر كالايي كه دیرتر درخريداري شده زودتر به فروش رسيده است. لذا بهای تمام شده کالای فروش رفته وموجودی پایان دوره بر این اساس تع یین مي شود.